|
YOL HAZIRLIGI VE YÜKLEME :
Ister çadır ister karavan ister motokaravan, ne olursa olsun, bir kampçı için yol hazırlıgı
ve yükleme çok önemlidir. Bilinçli ve dengeli yükleme, yolda karsılasacagınız sıkıntıların
çogunu daha yola çıkmadan evvel rahatlatır. Bu yazımızda, bu işle ilgili bazı bilgileri sizlere
aktarmaya çalışacağız.
1. Kampa götüreceginiz eşyaları büyük bir özenle seçiniz. Bu eşyaların sayıca az, fakat
görecekleri iş açısindan çok yönlü olmalarına dikkat edin. Ağır eşyalardan kaçının. Özellikle
mutfak levazımında plastik ve melamin türü malzeme bugün her yerde kullanılmaktadır.
Bunlar hafiftir, kolayca kırılmazlar. Sert olmadıkları için diğer eşyalara zarar vermezler.
Buzdolabı veya buzluk, ocak, gaz tüpü gibi mecburi malzeme kilo tuttuğundan diğer
eşyalarınızı hafif seçerek dengenizi sağlayabilirsiniz.
Her römork veya karavanın taşıyabileceği azami yük miktarı imalatçı tarafından belirtilmesi
gerekir. Sizin kullandığınız araç için bu limiti öğrenin ve onu aşmamaya gayret edin.
2. Römork yerlestirmek bir sanattır. Eşyanızı aracınıza dengeli yerleştirin. En ağır yükleri
yere ve dingile yakın yerleştirmeye gayret edin. Bir tarafa ağır bir yük koydugunuzda,
aynı ağırlıkta veya ona yakın diğer ağırlıgı öbür tarafa koyun. Tek taraflı yüklenen ağırlık
yol emniyetinizi azaltır. Karavanın üst dolaplarını giyecek, çamaşır gibi hafif yüklere ayırınız.
Gaz tüpü ve su bidonu ile zaten ağırlaşan ön taraftaki koltukların altına nispeten hafif
eşyalarınızı yerleştirin. Yolda giderken su bidonunu bosaltın veya çok az su bulundurun.
Karavaın ucundan arabanın çeki demirine belirli bir ağırlık aktarılır. Bu ağırlıgın normalden
fazla olması, atelajın (araba ve karavan bağlı iken meydana gelen araca verilen isim)
dengesini bozar. Karavan kafasından çeki demirine intikal edecek normal ağırlıgın hesabı
söyle yapılır : Arabanızın boş ağırlıgının %4-6'sını hesaplayarak karavan kafasında olması
gereken ağırlıgın hudutlarını bulabilirsiniz. Karavanınızı yükledikten sonra tartarak kontrol
ediniz. Bu iş için yapılmış özel terziler oldugu gibi, evde kullandığınız teraziyi kullanmak için,
karavanın ayaklarını yerden kaldırın. Pilot tekeri terazinin üstüne yerleştirin. Bu esnada
karavanın yere paralel olmasına dikkat edin.
3. Arabanın bagajına ağır eşya koymayınız. Ancak elinizin altında olması gereken hafif
eşyalar dengenize tesir etmez.
4. Eşyalarınızı kullanma derecelerine göre yerleştirin. En çok kullandığınız eşyaları daha
kolay alabileceğiniz bir yere, daha az kullandıklarınızı arkalara bırakın. Her eşyanın belirli
bir yeri olmasını sağlayın. Ailenin her ferdine kendi eşyasını kendi ihtiyacına göre kendi
yerleştirmesi mesuliyetini verin. Çıkıntılı ve sivri eşyalardan kaçının. Hem yerleştirmesi
zor olur, hem de alırken ortalığı dağıtır.
5. Eşyalarınızı sağlam yerleştirin. Kırılan bir kavanoz veya şiseden etfafa saçılan un,
yağ, sirke gibi malzeme sizi çok üzer. Bu acı sürprizlerle karşılaşmayan kaç kisi vardir
aramızda? Bardak veya cam kadeh gibi eşyalarınıza tahtadan bölmecikli kutular yapabilirsiniz.
Olta kamışları, televizyon anteni,vs. gibi uzun esyalar için karavanın altında, şasiye
bağlanan 10-15 cm. çapında plastik bir boru koyup, bu tip eşyaları orada götürebilirsiniz.
Karavanımızı (römorkumuzu) yerleştirdiğimize göre, artık arabaya bağlayabilirsiniz.
Bağlama sırasında yapılan işlemleri hep aynı sırayla yapmayı alışkanlık haline getirmekte
yarar vardır. Bu sırayı şaşırmamak için isterseniz bir kağıda yazıp görünür bir yere
asabilirsiniz. Bağlantı işlemi için şöyle bir sıralama örnek verilebilir :
a. Arabanın topuzunu karavanın kafasına mümkün olduğu kadar yakın yaklaştırın.
b. Karavanın dört ayağını yerden kesin. Pilot tekerin sıkı olması gerekir.
c. Karavanın pilot tekerini ve manivela kolunu kullanarak arabaya oturtun.
Kilitlenme otomatiktir. Karavanın yerine oturdugu sesle anlaşılır.
Çekerek kilitlenmeyi konrol edin.
d. Pilot tekeri havaya kaldırıp sıkıştırın.
e. Arabaya bağlandıgında, karavanın tamamen düz durması gerekir. Havaya kalkarsa
veya burnunu aşagı dikerse, araba topuzunun yüksekliğini ayarlamak icab ediyor demektir.
f. Emniyet telini arabanın topuzuna takın.
g. Geri yükleme kolunun boşta olup olmadığını kontrol edin.
h. Elektrik fişini yerine takın. Fişi takarken virajlarda gerilme payı kadar boşluk bırakın.
Bu pay yere değecek kadar fazla olmamalıdır.
ı. Karavanın el frenini indirin.
Bağlama işlemi bittiğine göre hareket etmeden önce son bir kontrolda fayda vardır.
Bunun içinse şöyle bir sıralama örneği verebiliriz :
1. Karavan pencerelerinin, özellikle tavan penceresinin kapalı olup olmadığına bakınız.
2. Dolap, buzdolabı ve raf kapaklarını kontrol ediniz. Buzdolabının 12 V ile çalışması
varsa ayarlayınız.
3. Gaz muslukları ve detantörü kontrol ediniz.
4. İç lambaları kontrol ediniz.
5. Kapı basamağını içeri alın.
6. İlk olarak hareket ediyorsaniz veya bir yerde uzun müddet kaldıysanız park lambalarını,
sinyalleri ve stopları kontrol edin.
7. Araba aynalarının ayarını yapın.
8. Takriben 50 km. kadar yol yaptiktan sonra uygun bir yerde durarak römorkunuzu ve
içini kontrol edin.
Önemli Not : Kamptan ayrılmak için toplanırken elektrik kablosunun ana tablodaki ucunu
önce çekerek ceryan baglantısını kesin. Daha sonra karavandaki ucunu çıkarın. Bu yüzden
can kaybı oldugunu unutmayın. Römorkunuza elektrik getiren kablonun römork tarafındaki
ucunun dişi fiş olmasına dikkat edin.
Artık yola çıkmaya hazırız. İyi yolculuklar.....
_Başa dön_____________________________________________________________
EVDE KULLANILAN TERAZİ ILE KARAVAN AĞIRLIGI ÖLÇME :
Birçok karavancı karavanın ağırlığını merak eder. Bunu bilmede yarar da vardır. Bu metod
kantara girmeden, evde kullandiığımız terazi yardımıyla karavanımızın ağırlığını bulmamızı
sağlayan bir metod olup, ugraşmasını sevenler için bu konuya ek olarak veriyoruz.
1. Karavan yere paralel iken pilot tekerin yardımıyla karavan kafasındaki ağırlık ölçülür.
Elde edilen neticeye A diyelim.
2. 1 m. boyunda, 20 cm. eninde ve 3 cm. kalınlığında bir tahta hazırlanır. Bu tahtanın altına,
her iki uca yakin olmak üzere birer yuvarlak madeni boru monte edilir. Bu boruların birbirine
olan mesafesi 80 veya 90 cm. olabilir. Bu aralığa a adını veriyoruz.
3. Kriko ile karavanın bir tekeri kaldırılıp borulu tahta tekerin altına sokulur. Tekerlek 1.borunun
yakınına gelecek şekilde tahta üzerine bastırılır. 2.boru terazinin üzerine konur. Bu arada
tahtanın düz, yani terazide olmasi gerekir. Düz olmasi için gerekirse 1.borunun altı bir
takozla beslenebilir. Kantardaki ağırlık okunur ve bu değere p adı verilir.
Tekerlek dingilinin tam ortası ile üzerinde oturdugu boru arasinda kalan mesafeye b adi verilir.
Karavanin ölçtügümüz yaninin agirligini bulmak için su formül tatbik edilir :
p . a
-------
b
Tüm karavan agirligini bulmak için elde ettigimiz rakami 2 ile çarpip kafa agirligi olan
A'yi ilave ederiz.
Örnek: a=90 cm. p=76 kg. b=18 cm. A=45 kg.
Formüle göre :
76.90
--------- = 380 kg (bir taraf agirligi)
18
Karavan agirligi : 380 . 2 = 760 + 45 = 805 kg buluruz.
Daha garantili ölçü isteyenler, bir tarafi tartip 2 ile çarpmak yerine, öbür tarafi da
ayni yöntemle tartabilirler. Bunun bir avantaji da, sayet iki yan yükleme arasinda farklilik
varsa, onu da meydana çikarmasidir.
Başa dön______________________________________________________________
SAVRULMA SORUNU VE STABILIZATÖR :
Her sene özellikle tatil dönüsü yolun ortasinda bir saga bir sola savrulup dans
eden karavanlarin hikayeleri anlatilir. Bunu gören diger sürücüler karavandan ürker ve hatta
onun tehlikeli bir vasita oldugunu düsünürler. Karavanci olarak bizler de bu olayi yasamis ve
yürek çarpintilari geçirmisizdir. Kalabalik yolun bir anda bosaldigini ve etrafimizda hiç
bir vasitanin kalmadigini fark etmisizdir.
Aslinda savrulma olayinin nedeni bilinçsiz ve tecrübesiz bir sürücünün kullandigi, kötü
bir arabanin çektigi, kötü bir karavan degildir. Savrulma olayini sematik olarak izah etmek de
mümkün olamaz. Ancak olusmasina yol açan ve kontrolün tamamen kaybolmasina kadar
varan amilleri inceleyerek bu nahos olaya yakalanmamaya çalisabiliriz.Simdi bu amilleri teker teker inceleyelim.
I-ÇEKICI
Birkaç basit kaideyi arabamiza tam uygulamakla korkulu seyahati zevkli hale getirebiliriz.
Ilk ve temel kaide çekicinin gücüne uygun bir karavan çekmektir. Karavanin agirligi arabanin
agirligina yaklastikça, daha da kötüsü arabanin agirligini geçtikçe tehlike büyür. 200 kiloluk
bir römorkun savrulmasi 1 tonluk bir arabaya fazla tesir etmez ama, 1200 kiloluk bir karavan
savrulmaya baslarsa çekici de savrulur.
Ilk hareket ettiginizde, daha sonra 2. ve 3. viteslere yükselirken hiz kazanmaktasiniz.
Bu esnada araba karavani hem çeker hem de baglanti kafasini belli bir rol izlemeye mecbur
ederek yönlendirir. Süratiniz belli bir maximaya eristiginde çekici ve karavan ayni süratte
akmaya baslarlar. Artik çekme yoktur. Iste bu pozisyonda karavan dingili etrafinda dönmeye
(savrulmaya) hazirdir. Karavanin merkez agirlik noktasi dingilin üzerinde veya ortasinda degilse
her an bir hareket olusabilir. Merkez Agirlik Noktasi (M.A.N.) gözle görülmeyen hayali bir nokta
olup savrulma olayi ile dogrudan iliskilidir. Hem hareket halinde, hem dururken gayet iyi ayarlanmis
olmasi gerekir. Dingilin ortasinda veya arkasinda ise tehlike yoktur. Demin bahsettigimiz bosa
akma durumuna ve özellikle fren yapinca M.A.N. dingilin ön tarafina gelir.
Simdi hayali bir üçgen düsünelim. Birinci tepesi çekicinin merkez agirlik noktasi, ikinci tepesi
karavanin dingil ortasi M.A.N., üçüncü tepesi de gezinen M.A.N. olsun. Bu üçgene emniyet
üçgeni adini verelim. Akarken veya fren yaptigimizda bu üçgen ne kadar büyürse, savrulma
o derece ehemmiyet kazanir. Hatta bu üçgenin disina çiktiginda devrilme olayi meydana gelir.
Pratik çözüm :
1. Araba çeki demirinin topuzunun tam ortada olmasi ve karavan dingilinin ortanin biraz
gerisinde olmasidir.
2. Savrulma basladiginda kisa fakat kuvvetli bir fren darbesinden istifadeyle vitesi küçültüp
yeniden hafif gaz vermektir. Böylece bir yandan sürati düsürürken diger yandan çekme olayi
yaratilarak öne gelmis olan M.A.N. arkaya atip dengemizi kazaniriz.
Ikinci mühim nokta arabanin amortisörleridir. Süspansiyonun görevi yoldaki düzensizliklerin
ve engebelerin yarattigi sapmalari ortadan kaldirarak arabanin gidisini dengeli tutmaktir.
Günümüzün insani rahatina düskün oldugundan, araba yapimcilari da buna uyarak yumusak
amortissör kullaniyorlar. Bir de karavan yükü gelince arka dingil düzeni bozulup yalpa
yapmaya basliyor. Genellikle direksiyon ve ön takim arizalari çabuk hissedilir veya sık sık
kontrol edilir. Arka dingil düzensizlikleri fark edilmez. Halbuki karavana yön veren arka
dingildir. Citroen gibi hidropnömatik süspansiyonlu arabalarda böyle bir sorun olmaz.
Klasik süspansiyon sistemli çekicilerde karavan çekmek için amortissörleri takviye etmek
veya daha sert amortissör takmak iyi netice verir.
Üçüncü mühim nokta lastikler ve hava basinçlaridir. Genelde karavan agirligi araba agirligi
civarindadir. Ama karavan iki tekerlek üzerinde durur. 3 kg. gibi araba lastigine fazla gelen
hava basinci karavan için fazla degildir. Lastikleri az sisirmek onlarin çabuk asinmasina ve
patlamasina neden olur. Hava ayarlarini sadece yola çikarken degil, yol boyunca da kontrol
etmek gerekir. Karavan takildiginda arabanin arka lastiklerine fabrikanin verdigi degerden
300 gr. (0,5 bar) fazla hava vermek iyidir.
II-SÜRÜCÜ
Karavan çeken bir sürücü yola çikmadan evvel, yolculuk sirasinda ve konakladiginda kullandigi
aracin her noktasi ile ilgilenmek zorundadir. Motor yagi ve hidrolik seviyesi, amortisörler,
lastiklerin havasi, baraj yükü, su deposu, gaz tüpü,vs. hep mesgul olmasi gereken islerdir.
Her degisikligi aninda hissedip kendi ona göre ayarlanmalidir.
Sunu unutmayin ki karavansiz araba ile karavanli araba kullanimi farklidir. Bu farki degerlendiren
sürücü iyi karavan sürer. Siz karavana alisik olsaniz bile, degisik yollarin degisen sartlarina
uyarak atelajinizi (araba ve karavan bagli iken meydana gelen araca verilen isim) sürün.
III-KARAVAN YÜKLENMESI
Bu isin ideali karavan yükünü dingilin yakinina ve yere dagitmaktir. Ama mutfak malzemesi,
gida stoku, siseler, yatak takimlari, su, gaz, oyun ve hobi malzemeleri gibi çok degisik ve
çesitli esyayi bu daracik bölgeye yerlestirmek imkansizdir. Bu tür esyalari yerlestirirken
buzdolabi, gaz tüpü ve su deposu gibi sabit agirliklarin konumunu gözönüne almak gerekir.
Karavan yerlestirme kaidesi aslinda basittir. Sabit esyalari hesaba katmak sartiyla, dingilin
ön kismina koydugumuz agirligin ayni miktarini arka kismina koymak. Yani dingilin önü ve
arkasini esit yüklemek. Bu kaideyi uygulamak için uzun hesaplara gerek yoktur. Biraz görüs,
biraz tecrübe ve birkaç deneyle is halledilir.
Bütün bunlara ragmen karavan kullanmayi zor ve hatta tehlikeli kilan 6 şık vardır. Tehlikeyi
yaratan bazen bu şıklardan bir tanesi olduğu gibi, bazen birkaç tanesi ayni anda olusabilir.
Karavani arabaya bagladiktan sonra atelaja profilden bir bakmakla, seyahatin rahat mi
yoksa huzursuz mu geçecegini önceden anlamak mümkündür. Atelajin 2 unsuru, yani araba
ve karavan yere paralel ve düzgün duruyorsa mesele yoktur. Çekicinin burnu ve karavanin
arkasi havaya kalkmissa kendimizi nahos sürprizlere hazirlamamiz gerekir. Simdi bu 6 şıkkı teker
teker inceleyelim :
1.şık : Karavan saga sola balans yapiyorsa, üst kisimlarda bir yerde agir bir yük var demektir.
2.şık : Karavan pandül gibi devamli sallaniyorsa, karavanin arka kismi asiri yüklü demektir.
3.şık : Arabanin direksiyonu yumusak ve oynak. Düz gitmek için devamli düzeltme gerektiriyor.
Ya karavan kafasindaki agirlik fazla, ya bagaj asiri yüklü, ya da her ikisi demektir.
4.şık : Karavan bas tarafindan dalga yiyen bir tekne gibi önden arkaya sallaniyor ve bu hareketi
arabaya intikal ettiriyorsa, karavanin hem ön hem arka kisminda asiri yük var demektir.
5.şık : Savrulma hep ayni süratte oluyorsa (mesela 90 km. de) karavan kafasindaki agirlik
az geliyor demektir. Bu olay özellikle rüzgarin, karavanin ön yüzüne çarparak, zaten hafif olan
kafa agirligini büsbütün azaltmasindan dolayi meydana gelir. 6.sik : Arabanin arkasi yere
degecek kadar basik ise karavanin kafasi fazla agir veya bagaj asiri yüklü demektir.
Içlerinde en tehlikeli olnlari 3. ve 5. siklardir. Çünkü bu hadiseler süratle, yol durumuyla,
inis ve yokuslarda daha da artarak kötü neticeler dogurabilirler. Ne olursa olsun bu siklardan
birini hissettiginiz anda derhel durup tedbir almaniz icab eder. Karavan kafasinin normal agirligi
karavan agirliginin % 7 ve 8'i kadardir. Teori olarak kolay, fakat pratikte bunu nasil ayarlamali???
Deneyerek ve sabit esyalar disindaki esyalari degisik sekillerde yerlestirerek belki isin
dogrusunu bulabiliriz. Fakat siklardan birisini düzeltmek isterken digerini de bozabiliriz. Iste
bu asamada stabilizatörlerin görevi baslar. Bu alet bir ucundan çekiciyle,diger ucundan
karavanla baglantilidir. Ayarli yaylarla çalisir. Yaylarin gerginligi ayarlanarak çekicinin arkasina
binen yükün ön dingile de dagilmasi saglanir. Böylece alelajin yere paralel ve düz olmasi saglanir.
Yük her üç dingile esit olarak dagilacagindan arabanin ön kismi havaya kalkmaz, direksiyonda
oynaklik olmaz.
Bu özelliklerden dolayi stabilizatör önceden tahmin edilemeyen kritik bir durumdan kurtulma
sansini son derece arttiran bir alettir. Fakat sunu da unutmayalim ki, geregi gibi baglanmis
bir atelaj, muntazam yerlestirilip agirlik taksimi iyi yapilmis bir karavan ayagini gaz pedalindan
zamaninda çekmesini bilen, yolun durumu ve trafigin akisina uyan dikkatli bir sürücü bu aleti
takmasa da olabilir. Ne olursa olsun, stabilizatörün direksiyonda bütün cambazliklara izin
;veren mucizevi bir çare olmadigi gerçegini kabullenmeliyiz. Stabilizatör takilmis bir atelaj
rüzgar savurmasindan, yoldan çikmadan hatta yan yatmaktan tamamen kurtulmus degildir.
Ne var ki bütün bu hadiseler stabilizatörsüz atelajlara nazaran daha az ve çok daha seyrek olur
Başa dön______________________________________________________________
KARAVAN AGIRLIKLARI VE ÇEKICI GÜÇLERI
Karavan çeken bütün sürücülerin zihinlerinde ortak bir soru vardir. Hangi araba, hangi
agirliktaki karavani, sahibini üzmeden çeker??? Bu sorunun en kolay çözümü, otomobil
üreten firmalarin tanitma brosürlerinde bulunmaktadir. Zira her üretici, ürettigi araba için
frenli ve frensiz olmak üzere azami römork agirliklarini vermektedir. Bu yaziyla birlikte
üyelerimize yerli ve Avrupa arabalari içeren bir liste sunuyoruz.
Ancak konuyu biraz daha derinlestirip, çekicilerin güçleriyle ilgili bazi kavramlari incelemek
zorundayiz. Kavramlarin izahina geçmeden önce, bazi terimleri belirtmekte fayda görüyoruz.
Bu terimler dernegimiz üyeleri tarafindan benimsenirse, ayni dili konosan insanlar gibi
birbirimizin söyledigini kolayca anlayabiliriz kanisindayim. Bu yaziyi hazirlarken yabanci
yayinlardan faydalandigim için bazi terimleri Türkçe'ye kolayca uyguladigim halde, bazilarinin
tam karsiligini bulamadigimdan aynen birakmak zorunda kaldim.
I-TERIMLER
1. Araba Normal Agirligi (ANA) : Bos agirlik + ful benzin + yag ve su + stepne + avadanlik
2. Araba Yüklü Agirligi (AYA) : ANA + yolcular ve bagaj dahil azami kg.
3. Karavan Bos Agirligi (KBA)
4. Karavan Yüklü Agirligi (KYA) : KBA + gerekli yük (GY)
Gerekli yük karavan yapimcilari tarafindan belirtilir. Ortalama 80 ila 150 kg. arasidir.
GY,KYA'nin % 15'i civarindadir. Yani yüklü olarak 1 ton gelen bir karavanin esyalara mahsus
kismi 150 kg.dir.
5. Yürüyen Azami Agirlik (YAA) : AYA + KYA
6. Karavan Kafasindaki Agirlik (KKA) : Arabanin süspansiyon ve diger özelliklerine göre,
imalcisi tarafindan bildirilir. Ayrica ANA'nin % 4 ila 6'sini hesaplayarak KKA'nin alt ve üst
hudutlarini bulabilirsiniz.
7. Atelaj : Araba ve römork (karavan) birbirlerine baglandiklari zaman meydana gelen araç.
II-KAVRAMLAR
1. Silindir hacmi : Arabanin silindir hacmine göre çekebilecegi azami agirligi hesaplamak
için söyle bir formül kullanabiliriz : Silindir hacminin her 100 cc. için 70 kg. agirlik kabul edilir.
Misal olarak 1300 cc. bir arabayi ele alirsak, 13 . 70 = 910 kg. buluruz. Fakat bu formül çok
emin ve teknik degildir. Birçok bakimdan eksik bulunmaktadir.
2. Motor gücü : Arabanin azami beygir gücünü ve bu gücün kaç devirde elde edilecegini bildirir.
Karavanla giderken 4 vitesli arabalarda 4.vites, 5 vitesli arabalarda 5.vites pek kullanilmaz.
Bu yüzden 5500 dv/dk.da 75 beygir gücü elde eden bir araba arasinda büyük fark yoktur.
Ilk arabada 5500 devre çikilamayacagina göre zaten 75 beygir gücü elde edemeyiz.
3. Azami tork : Motorun en büyük kuvvetinin tekerleklere intikal ettigi andaki güç ve bu
esnada motorun devir adedidir. Diger bir deyisle, isi enerjisinin en randimanli sekilde mekanik
enerjiye dönüstügü andaki güç ve motorun devir adedidir. Kg/metre (mkg) ve dv/dk ile ifade
edilir. Bu ölçü arabanin hareket gücünü doguran etkiler.
Devir adedi ve güç fazlalasmasi, sürtünme dolayisiyla harareti artiracagindan, kuru olarak
çalisan ve hiçbir sogutma imkani olmayan debriyaj diskini hirpalar. Otomatik sanzimanli
arabalarda meydana gelen isi, yagin içinde dagilir ve bu tip arabalara daha az zarar verir.
Sanziman tipi ne olursa olsun, azami tork ne kadar küçük bir devirle elde edilirse, arabanin
mekanik aksaminin da o kadar az zarar görecegi bellidir. Römork veya karavan çekmede en
önemli unsur azami tork'tur.
Bunu bir örnekle açiklayalim : Birinci araba 505 Peugeot GTD turbo. Motor gücü 4150
devirde 95 beygir, azami tork 2000 devirde 21.0 mkg. Diger araba Citroen BX 14 RE. Maxi güç
5750 devirde 72 beygir, azami tork 3000 devirde 11.0 mkg. Bu verilere göre Peugeot daha iyi
çekici, zira daha küçük devirde tork'u daha fazla.
En iyi karavan çeken araba alçak devirde en yüksek tork degerine erisen arabadir.
Bu mevzuda yeni çikan Diesel arabalar bayagi basarili olmaktadir. Zira tork degeri degisik
bile olsa, devir adetleri dakikada 2500'ü asmaz.
Azami tork ile karavan agirligini hesap etmek istersek 1 mkg=75 kg. düsünmemiz gerekir.
Ancak bu tip formüller bize asagi yukari bir fikir vermelerine ragmen, hiçbir zaman kesin
rakam olamazlar. Zira karavan çekme hadisesi tek bir olay degildir. Birçok etkenin rol oynadigi
komplex bir hadisedir. Bu etkenlerden birisi karavan ölçüleridir. Bahsini ettigimiz formüller kasa
genisligi 2 veya 2.10 metre arasi, yoldan yüksekligi 2.40 m civarindaki karavanlar içindir. Bir
diger etken irtifadir. Daglarda yükseklik arttikça, atmosfer basincinin düsmesinden dolayi,
motorun randimani düser. Deniz seviyesinde 1 tonluk karavani rahatça çeken bir araba
2000 m yükseklikte 750 kg karavani çekerken zorlanabilir. Bu durumda deminki formülü
1mkg=65 kg olarak hesaplamak gerekir.
4. Azami tork, vites,sürat münasebeti : Vites münasebetinin devir adedi, sürat, yakit
sarfiyati ve seyir rahatligi üzerinde büyük etkisi vardir. Arabanin mevcut en yüksek
vitesinde (4 veya 5) maximal güç elde edildiginde, araba azami süratine varmis demektir.
Halbuki karavanla azami sürati bulmak imkansizdir. Bizler, karavanla daima bir vites küçük
gideriz. Takometremiz varsa her viteste maximal gücün elde edildigi devri bulabildigimizi
görürüz. O halde, yolun durumuna göre kaçinci viteste olursak olalim, arabamizin en iyi
randiman verdigi devir adedini bulup böyle gidersek, arabamizin motorunu en iyi sekilde
korumus oluruz. Çünkü motorun sikintiya girdigi iki durum vardir:
A-Normal devirden düsük çalistiginda
B-Normal devirden yüksek çalistiginda
Her iki sikta da motorun asinmasi hizlanir ve yakit sarfiyati artar. Özellikle yüksek devir
daha zararlidir.
5. Karavan ve çekici agirliklari münasebeti : Karavan kafasindan fazla agirlik basan veya
bagajinda agir esyalar tasiyan arabalarin arka kisimlari,süspansiyonlarin yumusakligi nisbetinde
çökme yapar. Bu çökme neticesi direksiyon hakimiyeti azalir. Önden çekisli arabalarda ayrica
çekme kabiliyeti de azalir. Bu hatali durumun havali amortisörlerle giderilme imkani olsa dahi,
en iyisi arabanin arkasina yüklenecek asiri baskilardan kaçinmaktadir. (Monreo ve Sachs
firmalari her tip araba için havali amörtisör imal etmektedirler.)
III-NETICE
Yukaridaki bilgilerden anlasilacagi gibi, karavan çekme hadisesi kompleks bir hadise olup,
2 . 2 = 4 gibi matematik formüllere uydurmak zordur. Bununla beraber bazi hesaplarla
arabanin gücüne göre zorlamadan çekebilecegi karavan agirliginin ortalamasini bulabiliriz.
Gene de bu agirliklari azami agirlik olarak kabul edip, onu geçmemeliyiz. Hatta her tür kötü
sartlari hesaba katarak, mümkün oldugu kadar altina düsebilirsek, kendi rahatligimiz ve
emniyetimiz bakimindan isabet etmis oluruz.
Derleyen:
Koray TEZCAN
Asya Kamp ve Karavan Derneği Kurucu Üyesi
Başa dön__________________________________________________________
KAMPÇILIĞIN GENEL KURALLARI
Sevgili kampçılar,
Kamp alanlarında birçok ülkeden, çeşitli kültür düzeyinde çadırı ile karavanı ile çoluk çocuk, yaşlı genç bir çok insan bir arada tatil yapmaktadır. Kamp alanları, kamp ünitelerinin birbirlerine genellikle çok yakın konuşlandıkları, deyim yerinde ise insanların iç içe yaşadıkları yerdir. Böylesine yakın konuşlanılmış bir ortamda kampçıların nezaket ve görgü kurallarına uyum göstermeye çok dikkat etmesi gerekmektedir. En yaygın uluslararası kural olan gülümseme, sabahın ilk saatlerinde başlayıp, gece yatana dek yüzünüzden eksik olmamalıdır. Diğer taraftan günün ilk saatlerinden itibaren “günaydın, good morning, guten morgen " akşam saatleri için” iyi akşamlar, good afternoon, guten abend” sözcüklerinin çevrenizde yaratacağı sihirli etkiye inanın. Yabancı ülkelerden gelen kampçıların milliyetleri ne olursa olsun, bu sözcükler geçerlidir.
Kampçıların bir kamp alanına girişlerinde, konaklamalarında ve de kamp alanını terk edişlerinde göz önünde tutulması gereken uluslar arası kurallar aşağıda açıklanmıştır. Bu kurallar sınırlayıcı olmayıp yönlendiricidir.
1- Kamp Alanına Giriş
Kamp yerine gelindiğinde aracınızı kampın girişinde stop ediniz ve danışmaya gidiniz. Burada kampçılık kimliğiniz varsa o nu yoksa geçerli bir kimliğinizle, pasaportunuzla kaydınızı yaptırınız. Kampingin özel kuralları varsa öğreniniz. Kampinglere çamurlu, aşırı kirli araçlarla girmek uygun değildir. Aracınızı dışarıda ya da kamping de özel bir bölüm varsa burada temizleyiniz. Atık suyunuzu boşaltıp vanasını kapatınız. Tuvaleti boşaltıp temiz su deponuzu doldurunuz. Sonra size ayrılan yer belirli ise buraya, değilse kamp görevlisi ile birlikte yürüyerek önceden beğendiğiniz uygun bir yere aracınızı çok yavaş hareket (10 km.) ettirerek yerleşiniz ve kamp içinde aracınız ile dolaşarak yer aramayınız. Elektrik bağlantınızı yapınız ve varsa süzme saatin değerini not alınız. Kablonuzun ek yerleri varsa sararak güvence altına alınız. Deniz ve göl kenarı gibi manzaralı kamplara yerleşirken aksine bir durum yoksa arkanızda kalanların manzarasını kesmeyecek şekilde ve manzaraya dik olarak yerleşiniz. Park yerinde karavanların kapılarının, oturma guruplarının karşılıklı gelmemesi gerekmektedir. Genel olarak ve tente açacağınızı da dikkate alarak yanlarınızdaki ünitelerden en az 4m. uzaklıkta durmanız uygun olacaktır. Park ettikten ya da çadırınızı kurduktan sonra komşularınızla selamlaşınız, ya da tanışınız. Yerleştikten sonra öncelikle yerleştiğiniz alanın temizliğini yapınız. Sizden sonra gelenlere yardımcı olunuz ve bir ihtiyaçları olup olmadığını sorunuz.
2 - Kamp Araç ve Gereçlerinin Seçimi ve Kamp da Yaşam:
İnsanlar doğaya daha yakın olabilmek amacı ile kamp yapmaktadırlar. Bu nedenle doğa ile bütünleşmek doğrultusunda, araç ve gereç seçimi ile davranış biçimlerinde doğayı korumayı ve doğaya uyumlu olmayı ön planda tutmak gerekmektedir. Seçilecek giysilerin, kullanılacak gereçlerin renkleri pastel tonlarda ve doğadaki renk armonisine uyumlu olmalıdır. Kullanılacak araç ve gereçler, olanaklar ölçüsünde manuel ve basit aletler olmalı, sesli çalışan her türlü alet ve cihazdan kaçınılmalıdır. Aydınlatma lambalarının ışığı korunmalı ve komşu kampçıyı rahatsız etmemelidir. Ampuller, 60 watt'ı geçmemeli ve soft ampuller kullanılmalıdır. Flouresant ampuller ve tasarruflu beyaz ampuller çiğ bir ışık yaymakta olup, hemen yanı başınızda kurallara uygun aydınlatma ile ya da mum ışığında oturan komşularınızı rahatsız edeceğinden kesinlikle emin olunuz. Radyolar, CD ve kasetçalarlar, TV’ ler aslında kampçılığın gerekli bir bütünleyicisi değildir ve çevreyi de en çok bu cihazlar kirletmektedir. Sizin önem verdiğiniz, haber bülteni, dizi ya da spor karşılaşması, hemen yanınızdaki bir kampçıyı hiç ilgilendirmeyebilir. Diğer tarafta dinlenen müzik türleri de kişilerin eğitim düzeylerinin ve kültürlerinin bir belirtisidir. Bu düzeyin, farklı kampçılar için farklı boyutlarda olacağı, kaçınılmaz bir gerçektir. Kültür farklılığınızın eleştiriye uğramaması için yapacağınız şey, cihazlarınızın sesini yandaki kampçının duyamayacağı kadar kısmaktır. Bunu anlamak için, ortalama bir volümü yandaki kampçının civarına kadar giderek kontrol etmek uygun olabilir. Müzik dinleme yerine doğanın seslerini dinleyerek kendinize ev ve şehir ortamından farklı bir ortam yaratma alışkanlığı edinmeniz önerilir.
TV gibi görüntülü cihazların, çadır ve karavan dışında kullanılması, kampçılık geleneğine uygun görülmemektedir. Deneyimler göstermektedir ki şehirlerden uzakta bulunan kamp alanlarında ve yüksek ağaçların altında net görüntü elde edebilmek için harcanan çabalar genelde başarısızlıkla sonuçlanmakta ve aile bireylerini tatmin etmemesi nedeniyle, aralarında birtakım tartışmalara da yol açmaktadır. TV izlemeyi bir tutku haline getiren kampçıların, daha net görüntü izleyebilmeleri doğrultusunda teknolojisi yüksek antenleri kullanmaları, yine de başarı sağlanamıyorsa bu alışkanlıklarına bir süre ara vermeleri önerilmektedir. Sonuç olarak sesli ve görüntülü cihazları, iç mekanlarda ve sınırlı amaçlarla izlemek, daha uygun görülmektedir.
3- Dışarıda Yemek Pişirme ve Bulaşık Yıkama
Bir çok kamping de mevsimsel ya da genel kural olarak dışarıda yemek pişirmek ya da mangal yapmak uygun görülmeyebilir. Bu konuda, kamping yönetiminin izni olup olmadığını mutlaka sorunuz. Tam mangalınızı ateşleyip etleri üzerine attığınızda yapılan bir güvenlik uyarısı, tatsız bir ortam yaratacaktır. Diğer taraftan, mangal yapmak, o sırada yemeğini bitirmiş ya da vejetaryen komşularınız tarafından hoş karşılanmayacaktır. Bu iki noktayı göz ardı etmemek gerekmektedir. Özet olarak, mangal yakmak kampçılığın gerekli bir koşulu olmadığı gibi, kontrol edilemeyen dumanlardan da, birçok kampçının rahatsız olacağı, bir gerçektir. Ayrıca, kamp alanında karavanınızın dışında yemek pişirirken, tencere, tava gibi mutfak gereçlerinin yaratacağı görüntü kirliliğini de unutmamak gerekir. Bulaşık yıkama yerlerini olasılık ölçüsünde az meşgul ediniz ve işinizi çabuk bitirmeye özen gösteriniz. Lavaboların giderlerini ve çevresini temiz bırakınız. Eşyalarınızı ve deterjan, sünger, tas vb. eşyalarınızı lavabo kenarlarında bırakmayınız. Bulaşık yıkama yerlerinde balık ayıklamayınız. Çamaşır yıkama için ayrılmış yerde bulaşık yıkamayınız.
5- Duş ve Tuvalet Kullanımı :
İnsanların medeniyet düzeylerine göre temizlik anlayışları da birbirlerinden farklıdır. Bu nedenle duşlar ve tuvaletler de bir kampingin temizliğine en çok dikkat edilmesi gereken hijyenik alanlarıdır. Bu yerleri evinizden daha dikkatle ve titizlikle kullanmanız gerekmektedir. Duşlar terliklerinizi yıkayacağınız mahaller değildir ve bu nedenle duş kabinlerine ayaklarınızı önceden yıkayarak ve toprak ya da kumları temizleyerek girmelisiniz. Kalabalık ortamlarda duşlarda beş dakikadan fazla kalınmaması ve özellikle sıcak suyun tasarruflu kullanılması gerekmektedir. Akşamları duşlarda sıcak suyun azalması ya da kalmaması tesisin yetersizliğinin yanı sıra duş alanların düşüncesizliğinden kaynaklandığını unutmayınız. Tuvaletlerin kullanımında mutlaka tuvalet oturma yerlerinin temizliğine özen gösteriniz ve tuvalet fırçasını kullanmaktan üşenmeyiniz. İşiniz bittikten sonra lavaboları mutlaka temiz bırakınız. Yüzünüzü ve ağız, burun temizliğinizi mutlaka sessiz yapınız.
4 - Çevre Düzeni :
Kampingler de çadırınızın ve karavanınızın dışında duran her şey bir görüntü kirliliğine neden olabilmektedir. Sizin için kıymetli, güzel veya pahalı bir eşya diğer kampçılar için hiç önemli değildir. Kampingde yıkanan çamaşırlar bazı kamplarda, bu iş için ayrılmış çamaşır yıkama / kurutma alanlarında veya kampçının çevresindeki olanaklarla kurutulmaktadır. Çamaşırların karavanlar için özel yapılmış çamaşırlıklarda kurutulması uygun olur. Bunun dışında ağaçlara ip gerilerek yapılan kurutmalarda, mümkünse, iplerin kısa ve manzara seyri açısından manzaraya paralel değil dik konumlarda olması, çamaşır iplerinin geçiş yolları üzerinde gerilmemesi gerekmektedir. Diğer taraftan, ağaçlara birtakım eşyaların, yiyecek sepetlerin vb. asılması, karavan ya da çadırların önüne çevresine bidonlar, leğenler, ayakkabı, terlik vb. gibi malzemelerin dağınık bir şekilde bulundurulması, görüntü kirliliği yaratmaktadır. Birçok kampçı, alışkanlıklarını ve çok gerekli sandığı eşyalarını zaman içinde yeniden gözden geçirdiğinde, bir çok alışkanlığının ve buna bağlı olarak birçok eşyanın aslında gereksiz olduğu sonucuna varacaktır. Evcil hayvanlarınızı kamp içinde mutlaka bağlı olarak bulundurunuz ve hayvanların ihtiyaçlarını kamp dışında karşılamalarını sağlayınız. Kamp alanlarında size ayrılan alanın dışındaki yerleri kullanmayınız, eşyalarınızı yaymayınız. Çekme karavanların araçlarının yükleme boşaltma dışında genel park alanında park edilmesi uygun olacaktır
Kamp yerlerinde yüksek sesle konuşmak, çocuklara uzaktan seslenmek, aile içi tartışmalardan uzak durmak gerekmektedir. Saat 21.00 den itibaren her türlü konuşma ve müzik seslerinin gündüz düzeyinden yarıya indirilmesi gerekmektedir.
5- Kamp Alanını Terk Etme :
Kamp alanları en erken saat 8,30' da genellikle 9.00 da terk edilir. Bu saatten önce motor çalıştırılması uygun değildir. Toparlanma işleminin sesli ve gürültülü olan kısımları bir önceki günden bitirilmelidir. Çadırlar sökülüp eşyalar hazırlandıktan sonra bu saatlerden itibaren yükleme yapılmalı ve araç kapıları ve bagaj işlerin bitiminde ve bir defada kapatılmalıdır. Kamp alanında korna çalmak, motor ısıtmak, alarmı sesli olarak açıp kapatmak, kapı ve bagajı gürültülü bir şekilde ve defalarca açıp kapatmak, kesinlikle kaçınılması gereken kurallardır.
Çöplerinizi, kamp yönetimi tarafından belirlenmiş olan çöp kutu ve bidonlarına, mutlaka ağzı bağlanmış naylon torbalar ile atınız. Hayvanların yemesi amacı ile için etrafa ekmek, kemik, meyve vb. bir kamp yaşamı için çöp sayılan yiyecekleri atmayınız.
Danışmada hesabınızı öderken varsa, kampingin broşürünü ve sticker' ını alınız. Bu broşür ve karavanınıza yapıştıracağınız sticker daha sonra başkalarına yardım ederken gerekli olacaktır.
Kampı terk etmeden önce komşularınızla vedalaşınız. Aracınızın güvenli bir şekilde yüklendiğinden, bisiklet, motosiklet, havalandırmalar, anten, camlar, denge ayakları, kapaklar, basamak, su, elektrik kablosu , ve varsa atık su bağlantısını son bir defa daha kontrol ediniz. Kamp içinde aracınızı ısıtmayınız ve aracınızı çalıştırır çalıştırmaz hemen ve çok yavaş olarak toz kaldırmadan kamp alanını terk ediniz.
Sevgili Kampçılar ,
" En iyi kampçı, en az donanımla, en çok mutlu olabilen kampçıdır. " sözünü ve
kamp alanlarının bir “eğlence” değil bir “dinlence” yeri olduğunu, sizin çok rahat etmenizin bir başkasının rahatsızlığına yol açacağını unutmayınız.
Rüzgar ( Hüseyin Pelit)
Başa dön_______________________________________________________________________
KARAVAN LASTİĞİ SEÇİMi VE LASTİK SPREYİ
Karavanlarımızda çok özen göstermemiz gereken konulardan birisi de Araçlarımızın lastikleridir. Lastiklerimizin, devamlı kontrolümüz altında bulundurulması için dikkat edilecek konular şunlardır:
• Karavanlarımızın Lastiklerinin C tipi lastik olmasına özen göstermeliyiz. Bu lastiklerin yük taşımaya da elverişli olduğu anlamına gelir. Aynı ölçülerde normal binek aracı lastiği de bulunabilir bu nedenle özellikle C tipi olmasını istemeliyiz.
• Aracımızı uzun süre park ettiğimiz mekanlarda, Petrol veya Türevleri ile kirlenmemiş zeminlerde park etmeye özen göstermeliyiz. Zira lastik petrol türevlerinden oluşan kimyasal bir birleşimdir. Petrol türevlerinden kirlenmiş bir alanda uzun süre (Bir gece bile olsa) kalırsa ayrışmaya sebep olacağından, erken aşınma problemi, lastik sırtında belirgin alanlarda düzensiz aşınmalara sebep olur.
• Kış boyunca uzun süre aracamızı kullanmayacak isek lastiklerin üzerindeki basıncı azaltacak desteklerle aracımızı park yerinde terk etmeliyiz.
• Radyal ve Çelik kuşaklı Tubless Lastiklerin patladığında tamirinde çok dikkatli olmalıyız. Tubless Lastiklerin Tamiri sırasında şişleme yöntemi ile tamir yaptırmamalıyız. Zira Lastik içindeki hava, basınçla o şişlenen alanın kenarından çıkış bularak sırtın herhangi bir veya birkaç noktasından kaçabilir. Farkına varılmadığında az havalı kullanım sonucu yanaklarda kırılmalar oluşarak lastik ömrünü yitirir.
• Sıcak yama yaptırmamalıyız. Zira lastik ısı ile üretilir. Tekrar ısıtılması kimyasal bir takım ayrışmalara sebep olur.
• Tubless lastik tamirinde mantar tip(Mantar şeklinde) malzeme ile içeriden dışarıya doğru tamir yapılmalıdır. Bu şekilde içeriden dışarı hava kaçışı engellendiği gibi, tamir yapılan yer herhangi bir kirlilikle lastik sırtındaki çelik tellerde korozyon doğmasına ve bunun kanserli yara halini almasına engel olunur.
• Her seyahat öncesi, Lastiklerimizin havalarının, üzerinde yazılı olan hava ölçeğinde olup olmadığına bakılmalıdır.
• Lastik havaları soğukken kontrol edilmelidir. Lastikler hareket halinde ısınır. Isınan havanın basıncı artar. O yüzden ölçülen hava doğru değildir.
• Lastiklerimizi uzun süreli park halinde iken güneşten korumak amacıyla örtmekte yarar vardır.
• Karavanlarımızda ucuz lastikler özellikle uzakdoğu Markalarını kullanmamalıyız.
• Continental(Continental, Uniroyal, Barum, Semperit), Michelin(Michelin, Kleber), Goodyear(Goodyear, Dunlop, Fulda), Pirelli, Bridgestone(Bridgestone, Lassa) Markalarını tercih etmek Güvenliğimiz açısından önemlidir.
• Son zamanlarda Moda haline gelmeye başlayan NITROJEN ile hava basımı konusu:
• Nitrojen, kuru hava içerdiği için özellikle tamirli lastiklerde oluşabilecek korozyonu önler.
• Nitrojen, saç jantlarımızda oluşabilecek korozyonu önler.
• Nitrojen ile hava basıldığında eksilen havanın yine nitrojen ile tamamlanması gerekir. Normal hava ile tamamlandığında özelliğini yitirir.
• Nitrojen, ısınma oranı normal havaya göre daha düşüktür. Bu da lastiklerimizin daha az ısınmasına sebep olur. Lastik içindeki havanın basıncında değişikliğe sebep olmaz.
• Bunların dışında çok önemli bir özellik içermemektedir.
• Lastiklerimizin 3 tane önemli düşmanı vardır. ISI, NEM ve ZEMİN.
Hasan Hafızoğlu
Kriko ve Patlak Lastik Spreyi
Çekme karavanda Lastik patlamalarında bir ölçüye kadar en iyi çözüm Yanınızda PATLAK LASTİK KÖPÜĞÜ taşıyın, patlayan veya inen lastiğinizi tamir edebilirsiniz..Eğer patlayan lastigi üzerinde az yürüyerek yarılmadan aracı durdura bilirseniz, inik yada patlak önce karavanın lastiğini krikoyla kaldırın, tabiki arabanızdaki kriko uymayacağından mutlaka çift kademeli bir hidrolik kriko veya baklava kriko dediğimiz bir kriko edinin, ve aracı kaldırın sonra lastik üstünde yük kalmadığı için köpük tüpünü sibopa vidalayıp bütün tüpü sıkın birkaç dakika bekleyip krikoyu indirin, bu işi krikoya kaldırmadanda yapabilirsiniz (karavan yükünün ezdiği lastik daha zor şişiyor bazende jantla lastik arasını açtığı için sıktığınız köpük buradan kaçabiliyor) hem tamir edip hemde şişiriyor ilk lastikciye kadar sizi götürecekdir, veya tüpden biraz sıkıp çıkarın sonra arabanızda çakmakdan çalışan kompresörünüz varsa onunla havasını tamamlayın bu şekilde bir tüpü 6-7 defa kullanabiliyorsunuz, ben son 10 yıldır lastik değiştirmedim hep köpük sıkarak ilk lastikciye gittim.
Atilla Dinçer
Başa dön_____________________________________________________________________
BUZDOLABI SEÇİMİ
Ben uzun yıllardır 3 sistem buzdolapları (Elektrolux,Elektromarla) kullanıyorum.Kısa bir süre kompresörlü dolap kullandım.3 Sistem buzdolapları 35 C dış sıcaklık tan itibaren biraz randıman düşüklüğü gösterebiliyor.Bu sıcaklıklarda genellikle fazla uzun sürmeyen sıcaklıklar.Biz kendi gezme ve yaşam şeklimize en uygun dolabın 3 sistem olduğuna karar verdik.Dolabı kullanırken bazı noktalara dikkat etmek gerekiyor.Gece boyunca soğuyan içme suyunu sabahleyin 1.5 lt.lik termosa alıyoruz.Bu suyu içene kadar birkaç saat içinde dolaba yeni konan su soğumuş oluyor..Su kabımız alüminyumdan mamul bir su şişesi,çabuk soğutma yapıyor. Dolabın kapağını açıp içini seyretmeyince,alacağını alıp koyacağını koyup hemen kapatınca bir sorun olmuyor.Buzlukta her zaman buz,konulan yiyecekler her daim donuk kalabiliyor.Ayrıca havalandırmalarda biri altta diğeri üstte iki adet 12V. fan kullanıyoruz ve sıcak havalarda devreye alınca soğutmaya çok yardımı oluyor.Dolabı kullanmaya alıştıktan sonra bir problemle karşılaşmıyorsun.Yolda 12, kampta 220, kamp dışı konaklamada gaz kullanıyoruz.Tüp devresi alev boyunda biraz ayarlama! yapınca dolabın soğutmama gibi bir ihtimali kalmıyor.Günde 200 gr. LPG harcayarak günlerce çalışabilmesi kullanan için en büyük avantajı.Teorik olarak 12.000 gr. büyük tüp /200 gr.gün= 60 gün dolap hiç durmadan çalışabiliyor.Böylelikle park halinde bile dolabınız her zaman hizmet ediyor.Pratikte ocak ve boiler için %50 sini ayırırsak kalan 6.000 gr/200 gr.=30 gün gibi oldukça uzun bir çalışma süresi elde edebiliyoruz.
Kompresörlü dolaplar azda olsa sesli çalışıyor.Saat tıkırtılarının duyulabileceği ortamlarda (bazı kişiler için) dikkati üzerinde toplayabiliyor.Bu dolaplar ilk çalıştırmadan itibaren 1-2 saat sonra soğutma ve buz yapıyor.3 sistemde ise bu zaman 4-6 saat olabiliyor.Kompresörlü dolaplarda en önemli sorun enerji sorunu oluyor.İyi randıman alabilmek, gerektiğinde iki veya üç gün kamp dışı konaklamak istenildiğinde ciddi bir alt yapıya (iki adet 90 A. Akü +25 Amp.gücünde redresör + 2X7.5 V. güneş enerjisi sistemi + voltmetreler gibi) ihtiyaç gösteriyor.Alt yapıya yeterli yatırım yapamadığınız takdirde kamp bağımlısı olmak yada bir günden fazla kamp dışında konaklayamamak gibi kısıtlamalar karşısında tercihlerinizi seçiyorsunuz.Dolaplara yeterli enerjiyi sağlayabildiğiniz takdirde soğutma probleminiz olmuyor,ancak yinede dolap kullanırken yukarıda değindiğim önlemlere benzer önlemlere gerek duyulabiliyor.Bu dolaplar genelde pahalı ve azımsanmayacak alt yapı yatırımlarına gerek duyulması nedeni ile düşündürücü oluyor.
Dolaplar konusunda deneyime dayalı bir sürü anı aklıma geliyor.Çöken aküler nedeni ile verilen mecburi köfte partileri!..,gecenin bir saatinde etler bozulmasın diye şehrin içinde bir aşağı bir yukarı gidip gelen karavancılar,geziden dönüşte dolabın hala çalıştığını görüp tahtaya tıklayan arkadaşlar bu anıların parçaları…
Sevgili arkadaşlar,kanımca iyi dolap karavancının yaşam şekline,konaklama tercihlerine,dolabın stop etme riskine katlanıp katlanamamasına,alt yapıya ayıracağı meblağın yeterliliğine bağlı olarak karavancıyı rahat ettirecek dolaptır.Sevgiler,
Hüseyin Pelit
Başa dön________________________________________________________________
Karavan Römork Elektirik Bağlantısı
Araçtan arka taraftaki römork ya da karavanın kullanacağı sinyalizasyon ve 12 volt güç ihtiyacı için Türkiye'de de aynen kabul edildiğini tahmin ettiğim bir kaç standart bulunuyor.
Öncelikle 12N ve 12S diye isimlendirilen fiş grubundan başlayalım.
12N : (neutral) 7 fişi bulunan ve SİYAH bağlantı elemanı(fiş) ile aktarılan elektrik bağlantısıdır. Her römorkun sahip olması gereken fiş grubudur. Bu grupta sinyaller, stop lambası, sis lambası, park lambaları kontrol edilir. Kullanılan kablo demeti 7 adet 1.5 mm2 lik çok telli kablodan oluşur.
12S (supplementary) 12N'e benzer şekilde yine 7 fişi bulunan, ancak karışmaması için fişlerin erkek/dişi dağılımı değişik olduğu ve GRİ bağlantı elemanı ile aktarılan elektrik bağlantısıdır. Bu grupta ise karavanın hareket halinde iken yaşam aküsünü şarj etme, buzdolabını çalıştırma, geri vites lambası ve bunlara ek olarak boşta yedek bağlantı uçları bulunur. Bu bağlantı ile aktarılan elektrik yükü 12N'e göre daha fazla olduğu için kablo kalınlıklarının 2.5 mm2 den az olmaması tavsiye edilir.
Römorkların 12N fişi, karavanların ise 12N'e ek olarak bir de 12S fişi bulunur. Araçta da bunların karşılığı prizler yer alır.
Uygulamada olan diğer bir standart ise 13 fişi bulunan ve 12S ile 12N'de kontrol edilen tüm elektrik akışını tek bir priz üzerinden geçiren bağlantı türüdür. Türkiye'de bu uygulamaya otomobillerde ben hiç rastlamadım.
Bu konuyu resimli örneklerle anlatan bir kaç web sitesinin adresini aşağıda veriyorum :
http://www.cektasi.com/images/kilavuz.pdf
http://www.volvoclub.org.uk/towbar_electrics.shtml
http://www.electronics2000.co.uk/data/pinout/trailer.htm#Pin%20Assignments
Ben çekme karavan kullanmaya başladığım 1994 yılından beri (o yıllarda bu işin standardını soracak kimse yoktu) kendim bir standart uydurdum gidiyorum. Zaman içinde aldığım sattığım arabalar römorklar ve karavanlar bu standarda girdiler. Aslında herkesin bir standart getirmesi uygun değil elbette ama karavana elektrik almak için 2. bir priz ve fiş takımı kullanmayı da hala istemiyorum doğrusu.
Belki en mantıklısı 12N standardına olabildiğince uyup sağ sol ayrı park lambası yerine tek park lambası yapıp bir ucu geri vites için kullanmak. Sis lambası yerine de (Türkiye çok sisli bir ülke değil) bu ucu karavana elektrik almak için kullanmak. Tabi her durumda standarda uymadığınız için bir gün bir miktar başınız ağrır. Karar kişinin kendisinin.
Doğan Böncü
Başa dön________________________________________________________________
|
